the cape

Bij het samenstellen van de Go Nature. reis is de aandacht vooral gegaan naar de verschillende natuurgebieden in de Westkaap. Ik ben op zoek gegaan naar guesthouses gelegen in de natuurgebieden, waarvan de eigenaars zich ook nog eens sterk betrokken voelen bij die natuurgebieden en daar ook in investeren. Die heb ik gevonden; deze guesthouses treft u in deze reis aan.

Ze zijn alle ruim en zeer stijlvol opgezet en ingericht, zoals uit de beschrijvingen en foto's is op te maken. Steeds zijn mogelijkheden opgenomen om de natuurgebieden wandelend of fietsend, per paard of per jeep te ontdekken.

Reis alvast vooruit met het lezen van het reisverslag!

Om te wennen ligt de start van mijn reis in Kaapstad. Afrikaans, maar met tegelijk duidelijk westerse trekken. Een ding beloof ik mezelf: hoe fascinerend Kaapstad mag zijn, ik blijf er maar een dag, want om de natuurgebieden is het mij begonnen.

Mijn guesthouse in Cape Town heet Welgelegen.

Dat ligt, zoals de naam al doet vermoeden, fantastisch in een opmerkelijk rustige straat met toch direct om de hoek de restaurants en designwinkels van Kloofstreet! Dit is een kleinschalig guesthouse, dat mij het gevoel geeft alsof ik hier woon. Een erg goed ontbijt, en lekkere port van het huis rond een uur of vier horen er vanzelfsprekend bij.

Wat te doen in Kaapstad dat nou niet bepaald bekend staat om gebrek aan vertier? Probleem is hier het teveel.

Dit maal bezoek ik de Kirstenbosch National Botanical Garden. Dat is een gigantisch park met heel veel wandelpaden en verdeeld in verschillende gebieden zodat je elke keer weer in een andere "tuin" terecht komt.

Maar ik zou tal van andere mooie activiteiten voor zo een kort verblijf in Kaapstad weten. Ik noem er twee. Wie nooit in Kaapstad is geweest, lost veel keuzeproblemen op door mee te gaan met de Cape Peninsula Hike and Bike Tour. Een hele dag langs de highlights daar, afwisselend per luxe minibus en per mountainbike, met een picknick op Kaap de Goede Hoop.

Een andere mogelijkheid is met een ervaren gids de Tafelberg beklimmen, zeer de moeite waard. Begin er niet te lichtvaardig op eigen gelegenheid aan! Dat is niet onmogelijk maar je moet dan wel het enig juiste vertrekpunt weten. Afdalen kan met het kabelbaantje.

Vanuit Kaapstad rijd ik dan het binnenland in. Ik wil het land zien maar ik wil niet eindeloos rijden. Het idee is als volgt.

Kaapstad /500 km noordoostwaarts Lemoenfontein (Beaufort West) /200 km oostwaarts guesthouse Sederkloof (Baviaanskloof) /200 km naar het zuidoosten Lilypond (Tsitsikamma NP) /westwaarts terug naar Farm215 (Overberg) /en dan weer via Kaapstad naar Amsterdam.

Prima te doen.

Het leeuwendeel van mijn reis voert over provinciale 2-baans-wegen, allemaal tochten die ruim binnen een dag vallen. Maar op deze grootste dagtocht, van Kaapstad naar Beaufort West, rijd ik over de vierbaans N1.

Deze weg is weinig spectaculair en het rijden kost er weinig inspanning. De tocht voert door de Karoo, met een landschap van halfwoestijn, van uitgestrekte droge vlaktes. Het bord Matjesfontein halverwege is dan ook meer dan welkom en ik stop graag voor een lunch.

Het dorpje uit 1900 bestaat maar uit een enkele straat. Een postkantoortje, een oude benzinepomp, wat huisjes, nu omgebouwd tot kleine lunchtentjes.

En er is het Lord Miner Hotel. In 1899 luxueus opgetuigd alsof het middenin Londen lag, trok het aanvankelijk de halve high society inclusief de Engelse Koninklijke familie, maar al na een jaar werd deze chic opgevolgd door 10.000 tommy's in oorlog met hun Afrikaanse rivalen. Het hotel werd een hospitaal, de stad viel uiteen, de N2 kwam er omheen te lopen, - einde Matjesfontein? In 1970 kocht een zekere David Rawdon de hele stad en restauratie volgde. Daar kan de vermoeide reiziger nu zijn plezier aan beleven.

Weer op weg verschijnt al snel Beaufort West op de borden.

Een lied, een tekst duwt mijn gedachten weg.

- & jy was beautiful in Beaufort-Wes en ek was so verskrik & verskriklik lief vir jou & ek & jy het op grafte & op treine & op Ford Fairlane se agterseats gevry [..] -

.. van een cd die ik in Nederland graag draai waarop Ger Vlok Nel mooie woorden wijdt aan zijn wrange herinnering aan deze plaats.

Als ik tenslotte Lemoenfontein bereik, tref ik daar een oude lodge (hofstede / jachthuis) aan van 1850. Sindsdien is hier weinig veranderd. De hoge plafonds, de originele houten vloeren en de wijde veranda's geven je meteen het gevoel dat het hier niet om jou draait, maar dat alles gaat om het nooit veranderende, overweldigende panorama van de Karoo.

Een rustgevende plek, zo is de indruk. Alhusen, een Victoriaanse Engelsman liet het indertijd bouwen, als jachthut. Elk jaar nodigde hij vrienden uit Engeland en Schotland uit om daar met hem te jagen, te rusten en voor goed gezelschap. Nog steeds kun je hier ontsnappen aan het stadse leven, de schoonheid ervaren en de stilte, en de geweldige open ruimte.

Al is er dan nu modern comfort aan toegevoegd. Voor wie zich op z'n kamer wil ophouden is aan veel gedacht: van theeservies tot haardroger. Maar ik besluit de rest van de plek te gaan verkennen. In de lounge word ik luid verwelkomd met een krachtig 'hello'.. maar ik zie niemand. 'Hello' klinkt het weer, luider nu.. Na enig zoeken zie ik hem: de huispapegaai. Meteen stapt nu gelukkig ook personeel door een zijdeur binnen en de rest van de avond word ik goed vergast bij bar en braai. Op de veranda valt te genieten van heerlijke home-gekookte Karoo-diners.

Over het natuurreservaat (10.000 ha) waarin Lemoenfontein gelegen is kun je in een open jeepje een game drive maken, een ochtendgame of een avondgame. Ik ga meteen 's avonds, op de dag van aankomst. Het is een prachtige, romantische tocht, inclusief majestueus ondergaande zon.

Kobus, mijn gids, is geen man die veel zegt, maar hij ziet elke beest lang voor dat jij door hebt dat er zelfs maar iets beweegt in dat eindeloze landschap. Zodra hij met het blote oog iets waarneemt, geeft hij mij de verrekijker zodat ik het ook kan zien! Ik zie onder meer gemsbokjes, springbokjes, impala's, wildebeesten en zebra's. Als we na een uur of twee terug zijn, staat er op de immense veranda een heerlijk glas wijn voor me klaar. Want wijn is in elke lodge meer dan voorradig en gewoonlijk van uitzonderlijk goede kwaliteit. Ik waan me soms in vroegere tijden.

De dag bezoek ik het Karoo National Park, niet ver van Beaufort West gelegen aan de N1, om een van de daar uitgezette wandelingen te maken. Er zijn diverse routes mogelijk en ik kies de Pointer Hikingtrail. Die blijkt met ruim elf kilometer een wandeling van een uur of drie. Af en toe een heuvel op, mooie uitzichten zijn de beloning.

Vraag een lunchpakketje mee aan Lemoenfontein om daarboven op te eten. Met wat geluk zie je ook hier reebokken en zebra's.

Ik ga verder, op naar Baviaanskloof. De weg hierheen is lang geen vierbaans. Een onverharde weg voert van de N9 af, wat zuidelijk van Willowmore. In deze streek die de status van Werelderfgoed heeft gekregen rekken velen nog hun schrale boerenbestaan. Maar langzaamaan zie je in Baviaanskloof toch ook dat men in toerisme bestaansmogelijkheden begint te zien. Hier en daar zie je een bord met Bed & Breakfast.

Maar ik weet waar ik heen ga: ik heb een bepaald guesthouse op het oog, Sederkloof. Om daar te komen moet ik een paar uur over een onverharde weg rijden, al is een 4WD niet per se nodig.

Het blijkt de moeite meer dan waard! Het eerste wat ik zie is de lodge zelf die aan de rand staat van een diepe kloof. Thys en Alice Cilliers ontvangen me hartelijk. Buiten is een heel ruim dek, deels open deels overdekt, met zwembad. Hier kun je wat drinken, zo begrijp ik, socializen desnoods, buiten of binnen, of in de Bushmans Cave.

Ik zoek mijn 'kamer'. Maar een 'kamer' vindt de gast hier niet want zijn dagelijks verblijf is meer dan dat, en elders. Zes stenen chalets - ze vallen zo volledig weg tegen hun omgeving dat je ze pas ziet als je al bijna voor de voordeur staat

- zijn zorgvuldig aangebracht, genesteld tegen de rand van een (weer een andere) bergkam vanwaar je een panoramische blik hebt op de Baviaanskloof en de reeks bergen, als schildwachten, erachter.

Van tussen knisperende lakens in zalige kussens kijk ik door glas, van vloer tot plafond, een gekoelde chauvignon blanc onder handbereik naar buiten. Dat zou ook kunnen vanuit het stomende stenen bad, midden in je kamer.

Rustig genot hier, deze spectaculaire Baviaanskloof!

In Baviaanskloof kan het zijn dat je met een aantal gasten samen aan de dis zit. Ik trof dit maal twee echtparen aan en moest dus wel een beetje gezellig zijn. Ach, het kan ook wel eens aardig zijn om andere mensen op je vakantie te ontmoeten.. Bij de overige guesthouses ben je weer lekker op jezelf aangewezen en wordt in principe het tafeltje weer voor 2 (of 1, of 3) gedekt!

De volgende dag wil ik wandelen. Wel, dat kan bij Baviaanskloof natuurlijk. Je kunt er kiezen uit diverse wandelingen, gedurende een ochtend of een gehele dag met picknick. Mijn tafelgenoten die de vorige avond nog verklaard hebben lopen te haten, kunnen even makkelijk met de jeep een tocht of tochten maken.

Thys kent de wildgebieden goed en kan je er brengen. De eerste (ochtend)wandeling die ik maak, de Cedar Tree wandeling, loop ik met Kiewiet, zo heet mijn gids. Hij laat me bomen zien waaraan luipaarden hun nagels scherpen en vertelt veel over de in het kloofbos aanwezige planten en hun medicinale werking. Zo toont hij me een bergwand waarop grote zwarte ingedikte urinesporen van dassen te zien zijn - dassen schijnen altijd op eenzelfde plek te plassen - die eraf gebikt kan worden. Dat kostelijks moet dan een nachtje in water sudderen om het de dag erna als thee te kunnen drinken: heel goed voor de nieren en zo wat. Kiewiet wil nog wat doorvertellen maar ineens bevinden wij ons in gebied van bavianen die dat niet op prijs blijken te stellen. Hun geblaf is enorm, en als het niet direct helpt, worden we nogal effectief met stenen bekogeld.

Gasten maken zelf uit hoe ze in Baviaanskloof willen rondkijken. Lange natuurwandelingen, met of zonder thee, in een 4x4, of lui aan het zwembad bij hun luxe chalet. Langere dagtrips brengen je soms diep de valleien in met uitbundig planten- en dierenleven. Bijzonder is een picknick bij Geelhoutbos onder mooi geelhout en wilde vijgenbomen. Op weg naar de Vallei van de cederbomen zie ik koedoes, gemsbokken, grysbokken, bos- en stekelvarkens.

En steeds is er de Baviaansrivier, die zich kronkelend in de verte verliest.

Ik neem afscheid, er staat meer op mijn programma. Over kleinere, tweebaanswegen rijd ik in de richting van het Tsitsikamma natuurpark waar ik van plan ben mijn intrek te nemen in guesthouse Lilypond.

Aan de voet van het Tsitsikamma National Park ligt de in 1999 gebouwde Lily Pond Country Lodge. De gebouwen zijn gennspireerd op moderne Afrikaanse architectuur en aangelegd in een zekere harmonie met de twaalf hectare oeroude inheemse bossen er omheen.

In Lilypond vind ik weer heel veel: comfort, rust, een uitstekende internationale keuken en, hoe vreemd het mag lijken, toch ook een zekere "persoonlijke" gastvrijheid. De Nederlandse eigenaars, Niels en Margret, heten me van harte welkom.

Er is hier, in de directe omgeving, enorm veel te zien: Plettenberg Bay, Tsitsikamma National Park, Birds of Eden, Bufallo Hills Game reserve, Knysna Elephant Park, Nature's Valley beach, - om echt niet meer dan een greep te doen. En er is veel te doTn, voor de doeners onder ons: wandelen, golf, polo, paardrijen, bungyjumpen, en naar het strand!

Ik ben een doener.. maar minder avontuurlijk dan ik dacht. Je mag dan vanaf de prachtige Blouwkrans brug al bungyjumpend een van 's werelds hoogste sprongen kunnen maken, mij is dat toch bij voorbaat al een brug te ver. Iets anders! Ik denk met de Canopy Tours in het Tsitsikammapark ook goede sier te kunnen maken, dus daar op af. Ingesnoerd in een gordel glijd je bij deze tour via een kabel van de ene boomtop naar de andere, 30 meter hoog, soms 90 meter verà.

Een Jane-gevoel dacht ik hier aan over te houden, wat dat ook moge zijn. Maar nadat ik naar de eerstvolgende top gegleden ben, wil ik terug. Het kan niet, natuurlijk, er moeten er nog negen volgen …!

Baie jammer, maar ik wil nu alleen nog wandelen.. Dat doe ik de volgende dagen volop: de Waterfall trail in het Tsitsikamma Park (een tocht van zo'n 3 uur), en de Salt River Trail in Natures Valley met daaraan gekoppeld een meegenomen picknick aan het strand. En dat bevalt beter!á

Weer op weg, nu naar Farm 215. Farm 215 is een 800 ha groot "nature retreat", en het is een guesthouse nabij het zuidelijkste puntje van Afrika. Fynbos heet de unieke natuur in dit deel van zuidelijk Afrika.

Na een autorit van zo'n 6 uur (inclusief een lunchstop in Swellendam) word ik opgewacht door de Nederlander Maarten. Hij ziet mijn auto al van verre de berg opklimmen.

Ik ben meteen een flinke wandeltocht gaan maken door dit prachtige fynbosgebied. De door Maarten uitgezette wandeling begint voor de deur. Ik weet nog niets van de vele verschillende fynbosplantjes die ik onderweg tegenkom, maar dit gebied is overweldigend mooi met prachtige uitzichten op een dam, op bergketens en op de oceaan. Eten kan ook bij Farm215 en steeds met heerlijke wijnen van omliggende wijnhuizen.

De volgende dag zie ik zelf al vroeg in de morgen een busje de berg opkomen. Een busje met het Kirstenbosch logo. Daar komt de grote botanist Ernst van Jaarsveld uit stappen met een paar van zijn "discipelen". Op zoek naar het plantje Aloe Juddii. Dit plantje is helaas niet door Ernst zelf maar door Maarten in 2004 in zijn fynbosland ontdekt. Sinds de jaren '80 was er geen nieuwe ontdekking op dit gebied meer gedaan. Het plantje is vervolgens vernoemd naar de schilder-tekenaar Eric Judd, die fynbosplanjes vastlegt door ze zeer gedetailleerd te tekenen. De Janneke Brinkman van het Fynbos, zeg maar. Deze gedetailleerde vastlegging op dateert nog van voor het fotografietijdperk. Zelf ga ik deze dag wandelen met een gids, die veel en leuk kan vertellen over de planten die we onderweg tegenkomen. Zo wordt mij niet alleen de Aloe Juddii getoond maar onder meer ook de veel voorkomende Syncarpha vestita, die vroeger werd gebruikt als vulling van matrassen.

In de middag naar het wijngoed Hermanuspietersfontein, van de wijnen waarmee ik bij het Farm 215-diner al uitbundig heb kennis gemaakt. Leuke en mooie wijnen met even zo leuke namen, bedacht door wijnmaker Bartho Eksteen,. Zijn motto is "Ek maak net wyn waarvan ek hou …" (ik maak alleen wijn waar ik van hou). De wijnen dragen de namen 'Klein boet'; 'Die Arnoldus' (naar zijn jongste en zijn oudste broer) en 'Die Martha'. Een zeer vole wijn die Martha. Zijn tante, vrij fors uitgevallen, was niet blij dat juist deze wijn naar haar vernoemd werd!

Ik heb tijdens mijn verblijf niet gekozen voor een boottocht om walvissen en haaien te spotten. Men voorspelde mij een wilde zee toen ik me aan wilde melden en ik ken mijn zeeziekte. Wel een unieke ervaring gemist, vertellen mij later degenen bij Farm 215 die wel gegaan zijn.

Ik ga in plaats daarvan met Howard paardrijden. Hij heeft een aantal paarden op het natuurreservaat bij Maarten staan en ik rijd met hem uren door het gebied. Prachtige ervaring waarbij je geen ervaren ruiter hoeft te zijn. Howard en zijn sterke maar lichtvoetige paarden leiden je rustig het gebied rond.

Farm 215 ligt geisoleerd. De beschaafde wereld is hier ver. Stadjes en dorpjes kennen een uiterst traag en zalig tempo en alleen een enkele onverantwoordelijk overstekende schildpad zorgt wel 'ns voor wat onrust. Het leven is hier zo aangenaam, - dit is geen vakantieoord maar dit is een plek waar je je terugtrekt, tot jezelf terugkeert. "Laid back", dat is de term, zo leef je hier. Met een gevoel dat je weken, maanden lang niet meer verlaat …

Maar dan, maanden later, ben ik niet meer hier in Farm 215 want de tijd is nu gekomen om ook die te verlaten. Om terug te gaan naar Kaapstad, en verder.

Een ander mens? Geen ander mens, maar toch veranderd.

Meer misschien nog dan de ervaringen zullen de beelden me bijblijven.

Hoe een Afrikaanse lange rode zandweg, zinderend in de zon, zich uitstrekt tussen mijlen fynbosch, niet leeg maar met hier en daar terzijde lopend zwarte mensen in kleurrijke kledij op weg naar nergens, komend van zijpaden die evenzeer uit het niets afkomstig lijken.

Hoe die werkelijkheid voelt en er uitziet, laat zich niet uitleggen; dat kun je alleen weten als je daar zo eens rondgereden hebt, op een of ander reisje.en wellicht dit boven beschreven reisje!